UYGURLAR

Uygurların Türk Tarihindeki yeri ve önemi:
Şehircilik tarım ve ticarette ileri gitmişlerdir.
Okur-yazar oranları yüksek olup 14 harfli alfabeleri vardır.
Türeyiş ve Göç destanları vardır. “Orta Oyunu” Uygurlardan gelmektedir
Gök tanrı inancını terk edip yabancı dine inanan ilk Türk topluluğudur
Bögü Kağan zamanında girdikleri Manihaizm dini savaşçı karakterlerini kaybetmelerine neden olmuştur
Tahta harfli matbaayı kullanmışlardır.
Uygur beylerinden Eratna Orta Anadolu’da bir devlet kurmuştur. Kayseri’deki türbesinde [Köşk Medrese) yatmaktadır.
Uygurlar Göktürkler devrinde yukarı Selenga boylarında yasamışlardır. on boydan meydana gelmişlerdi. Onun için On Uygur şeklinde de anılmışlardır.
Uygurlar’ın başlarındaki idareciler el teber (küçük kral) unvanını taşıyorlardı

ORHUN UYGUR DEVLETİ:
Karluk ve Basmiller’le birleşerek II. Göktürk Devletini yıkan Uygurlar Orhun bölgesinde Uygur Devletini kurdular.(745)

Kurucuları : Kutluk Bilge Kül Kağan
Merkezleri : Ordubalık (Karabalsagun)’dur. (İlk Türk şehri Ordubalık’ tır.)
Kutluk Bilge Kül Kağan Türklerin şehir kuran ilk hükümdarıdır.
Bilge Kül Kağan’dan sonra MOYEN-ÇOR başa geçmiş onun döneminde Müslüman Araplar(Abbasiler) ile Çinliler arasında Talas Savaşı yaşanmıştır. Talas Savaşı Tarım Havzasının Uygurların eline geçmesini ve Çin’in Orta Asya’dan çekilerek zayıflamasına
yol açmıştır.
Bögü Kağan Devrin de Uygur Türkleri ile Çin arasında iyi ilişkiler kuruldu ticaret gelişti. Bögü Kağan Çin’e yardım amacıyla “Tibet Seferine” çıktı. Bögü Kağan Tibet seferi sırasında iki MANİ (MANİHEİZM) rahibini yanına alarak ülkesine geri döndü. Bu rahipler Uygur Türkleri arasında Mani dininin yayılmasına sebep oldular. Ayrıca Türkler arasında Budizm’de yayılmaya başladı.

Mani Dini: Avlanmayı et yemeyi ve savaşmayı yasaklayan bir dindi.
Mani Dininin Uygurlar üzerindeki Etkileri:
1- Uygurlar Savaşçılıklarını kaybettiler.
2- Yerleşik hayata geçtiler.
3- Yerleşik hayata geçmeleriyle Uygurlar ticaretbilim sanat ve edebiyat gibi bir çok alanda geliştiler.
840 yılında bir başka Türk kavmi olan Kırgızlar Uygur Devletine son verdiler. Kırgızlar’ın Orhun Bölgesinden kovmalarıyla Uygurlar Kansu ve Turfan bölgelerine göç etmek zorunda kaldılar.
NOT: Kırgızlar; Orhun Bölgesinden Uygurları kovarak buradaki Türk nüfusunun azalmasına sebep olmuşlardır. Bu yüzden bu en eski Türk Yurdu daha sonra Kırgızları yenen Moğolların eline geçerek kolayca Moğollaşmış MOĞOLİSTAN olarak anılmıştır.

KANSU (SARI UYGUR) DEVLETİ:
Kırgızlardan kaçarak Kansu Bölgesi’ne gelen Uygurlar tarafından kurulan bu devlete Sarı Uygur Devletide denilmektedir. 1209’da Moğolların hakimiyetine girmiştir.
Günümüzde Batı Çin bölgesinde yaşamaktadırlar.

TURFAN( DOĞU TÜRKİSTAN) UYGUR DEVLETİ:
Kırgızlar tarafından kovulan Uygurların bir kısmı Turfan Bölgesi’ne gelerek burada yeni bir devlet kurdular. Bu devletleri de Moğollar tarafından 1207’de yıkıldı.
Cengiz Han’ın egemenliğine girmelerine rağmen medeniyette geliştiklerinden Moğollar’ı devlet teşkilatı ticaret bilim sanat alfabe gibi konularda etkilediler. Moğolların Türkleşmesinde önemli bir rol oynadılar. (Özbek ve Çağatay Türkleri)
Uygurlar günümüzde Doğu Türkistan diye anılan bu bölgede Çin’e bağlı özerk bir bölgede yaşamaktadır. (719)

Related Stories »

Bir Cevap Yazın

En Son Yazılar »

Çin’den Uygurlar’ı Asimile Etme Projesi

BEIJING — Xi Jinping’in göreve gelmesinin üzerinden geçen 14 ayda gerçekleşen saldırılarda 200’e yakın kişi öldü. Saldırıların çoğu Çin’in ‘Şincan’ olarak adlandırdığı Doğu Türkistan’da oldu. Ancak,…

ABD’den Çin’e sert uyarı

  Güney Çin Denizi’nde komşu ülkelerin kıyılarında hak iddia eden Çin’e ABD Savunma Bakanı’ndan sert bir uyarı geldi.   ABD Savunma Bakanı Chuck Hagel, Çin’i…

Çin polisi, D. Türkistan’da 11 kişiyi öldürdü

Doğu Türkistan, Uygur özerk Bölgesi’nde Çin polisi 11 Uygur’u öldürdü. Çinli yetkililer, silahlı bir grubun polise saldırdığını iddia çatışmanın bu sebeple çıktığını iddia etti. Çin…

5 Şubat 1997 Gulca Katliamı

Gulca’da 1997 Şubat’ında kültürel kimlikleri ve dini yaşantıları üzerinde artan baskılar nedeniyle barışçıl bir şekilde ayaklanan Uygurlara Çin polisi kalabalığın üzerine ateş açarak karşılık vermiştir.…

Çin, Uygur Türkleri’ne ait olan topraklara el koyuyor

Çin Halk Cumhuriyeti yönetimi, Doğu Türkistan’a yönelik “Çinlileştirme” politikası çerçevesinde Uygur Türklerine ait olan topraklara el koyuyor. Çin yönetimi, “kentsel dönüşüm” adı altında Uygur Türklerine…

Türkiye-Çin ilişkileri ve Uygur sorunu

Çin, Uygur sorunun çözümü için de dünyâda partner bulmak zorunda. Türkiye bu açıdan en uygun seçenek olarak gözüküyor… Türkiye’de siyâset son bir ay içinde iyiden…